راهنمای جامع کد خطای P0122

احتمالاً برای شما هم پیش آمده است که چراغ چک خودرو روشن شود و پس از اتصال دستگاه دیاگ، با کد خطای P0122 مواجه شوید. این خطا یکی از رایج‌ترین کدهای عیب‌یابی در سیستم سوخت‌رسانی و انژکتور است که مستقیماً به سنسور دریچه گاز اشاره دارد. اما آیا دیدن این کد به معنای خرابی قطعی سنسور است؟ لزوماً خیر.

یک تکنسین حرفه‌ای نباید صرفاً تعویض‌کار باشد؛ بلکه باید با درک دقیق عملکرد مدارات، عیب را ریشه‌یابی کند. در این مقاله تخصصی، می‌خواهیم با زبانی فنی اما روان، تمام زوایای پنهان خطای P0122 را در خودروهای داخلی، چینی، کیا و هیوندای بررسی کنیم. اگر می‌خواهید از هزینه‌های اضافی تعویض قطعه جلوگیری کنید و اعتبار فنی خود را نزد مشتری بالا ببرید، تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

کد خطای P0122 به چه معناست؟

برای درک عمیق این خطا، ابتدا باید منطق عملکرد سنسور دریچه گاز را مرور کنیم. سنسور TPS در واقع یک پتانسیومتر (مقاومت متغیر) است که روی دریچه گاز نصب می‌شود. وظیفه این سنسور، گزارش لحظه‌ای زاویه‌ی باز بودن پولکی دریچه گاز به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) است.

ایسیو برای دریافت این اطلاعات، یک ولتاژ مرجع (معمولاً ۵ ولت) به سنسور می‌فرستد. سنسور بر اساس میزان فشرده شدن پدال گاز، ولتاژی بین ۰/۵ تا ۴/۵ ولت را از طریق سیم سیگنال به ایسیو برمی‌گرداند:

• در حالت درجا (پدال رها شده): ولتاژ پایین (حدود ۰/۵ تا ۰/۷ ولت).
• در حالت تخته‌گاز (WOT): ولتاژ بالا (حدود ۴/۵ ولت).

تعریف فنی کد خطای P0122

این کد خطا با عنوان “Throttle Position Sensor/Switch A Circuit Low Input” شناخته می‌شود. زمانی که ایسیو ولتاژی کمتر از حد مجازِ تعریف‌شده (معمولاً کمتر از ۰/۱۷ تا ۰/۲۰ ولت) را از مدار سنسور دریافت کند، متوجه می‌شود که مشکلی در مدار وجود دارد و کد P0122 را ثبت می‌کند.

نکته کلیدی: عبارت “Low Input” یا ورودی پایین، به این معنی است که سیگنال برگشتی به ایسیو، قطع شده یا به شاسی (بدنه) اتصال کوتاه پیدا کرده است و ولتاژ به نزدیک صفر رسیده است.

علائم ظاهری خودرو هنگام بروز خطای P0122

رانندگان و تکنسین‌ها معمولاً با مشاهده علائم زیر متوجه وجود مشکل در سیستم دریچه گاز می‌شوند. شناخت این علائم به شما در تشخیص سریع‌تر کمک می‌کند:

1. روشن شدن چراغ چک: اولین و بارزترین نشانه است.
2. سخت روشن شدن خودرو: ممکن است خودرو استارت بخورد اما به سختی روشن شود.
3. تأخیر در گاز خوردن (کپ کردن): هنگام فشردن پدال گاز، خودرو با مکث و تأخیر پاسخ می‌دهد.
4. نوسان دور موتور: دور موتور در حالت درجا ثابت نیست و بالا و پایین می‌رود.
5. خاموش شدن ناگهانی: به ویژه زمانی که پا را از روی پدال گاز برمی‌دارید.
6. بالا ماندن دور موتور: گاهی اوقات ممکن است دور موتور بی‌دلیل بالا بماند.
7. کاهش شتاب و قدرت: خودرو جانِ همیشگی را ندارد.
8. حالت اضطراری: در برخی خودروهای پیشرفته‌تر (مانند کیا و هیوندای)، گیربکس ممکن است در دنده ۳ قفل شود تا از موتور محافظت کند.

چرا ولتاژ سنسور دریچه گاز افت می‌کند؟

همان‌طور که در دوره‌های تخصصی آموزش برق خودرو در کارنو مهارت تأکید می‌کنیم، نباید بلافاصله به سراغ تعویض سنسور رفت. دلایل متعددی می‌توانند باعث افت ولتاژ در مدار سیگنال شوند:

۱. خرابی خود سنسور TPS

ممکن است پتانسیومتر داخلی سنسور دچار ساییدگی، قطعی مدار داخلی یا کثیفی شده باشد. این مورد شایع است اما تنها دلیل نیست.

۲. مشکلات سیم‌کشی

این مورد در خودروهای داخلی و چینی که مدتی از عمرشان گذشته، بسیار رایج است:

• قطع شدن سیم سیگنال یا سیم تغذیه ۵ ولت.
• اتصال کوتاه سیم سیگنال به بدنه.
• فرسودگی و سولفاته شدن سوکت سنسور.

۳. تنظیم نبودن سنسور

در برخی مدل‌های قدیمی‌تر یا خودروهایی که سنسور قابل تنظیم دارند، اگر سنسور به درستی در جای خود رگلاژ نشده باشد، ولتاژ اولیه کمتر از حد مجاز خواهد بود.

۴. خرابی ایسیو

هرچند این مورد نادرتر است، اما گاهی اوقات درایورهای داخلی ایسیو دچار مشکل شده و نمی‌توانند ولتاژ ۵ ولت را ارسال کنند یا سیگنال را به درستی پردازش کنند.

راهنمای گام‌به‌گام عیب‌یابی و رفع خطای P0122

برای رفع اصولی این خطا، پیشنهاد می‌کنیم مراحل زیر را با دقت و با استفاده از یک مولتی‌متر دقیق و دستگاه دیاگ انجام دهید. این روش عیب‌یابی استاندارد است.

گام اول: بررسی چشمی و اولیه

قبل از هر کار پیچیده‌ای، کاپوت را بالا بزنید. وضعیت سوکت سنسور دریچه گاز را بررسی کنید. آیا سیم‌ها کشیده شده‌اند؟ آیا پین‌های داخل سوکت گشاد شده یا سولفاته زده‌اند؟ گاهی یک تمیزکاری ساده با اسپری ناهید خشک، مشکل را حل می‌کند.

گام دوم: بررسی با دستگاه دیاگ

دستگاه دیاگ را متصل کنید و به بخش «پارامترها» (Live Data) بروید.

• پارامتر «ولتاژ سنسور دریچه گاز» و «زاویه دریچه گاز» را پیدا کنید.
• سوئیچ باز و موتور خاموش باشد.
• پدال گاز را آرام‌آرام فشار دهید.
• ولتاژ باید به صورت خطی و بدون پرش افزایش یابد. اگر ولتاژ روی عدد ثابتی (مثلاً ۰ ولت یا عددی بسیار پایین) مانده است، خطا پایدار است.

گام سوم: تست ولتاژ و سیم‌کشی با مولتی‌متر

این مرحله، مرحله طلایی تشخیص است. سوکت سنسور را جدا کنید. مولتی‌متر را روی ولتاژ DC تنظیم کنید و پراب مشکی را به بدنه منفی متصل کنید.

با پراب قرمز، پایه‌های سوکت دسته سیم (سمت ایسیو) را چک کنید:

1. پایه تغذیه (Reference): باید حدود ۵ ولت برق داشته باشد. (اگر نداشت، مسیر تا ایسیو قطع است یا ایسیو خراب است).
2. پایه اتصال بدنه (Ground): باید اتصال کامل به بدنه داشته باشد (تست بوق یا ولتاژ نزدیک صفر).
3. پایه سیگنال: در برخی ایسیوها ممکن است ولتاژ کمی داشته باشد، اما تست اصلی سیگنال زمانی است که سوکت وصل باشد.

توصیه: اگر ۵ ولت تغذیه را دارید و اتصال بدنه هم سالم است، به احتمال ۹۰ درصد سنسور دریچه گاز خراب است. اما اگر ۵ ولت را ندارید، مشکل از سیم‌کشی یا ایسیو است.

گام چهارم: تست اتصال کوتاه به بدنه

سوئیچ را ببندید. سوکت ایسیو و سوکت سنسور را جدا کنید. با تست بوق مولتی‌متر، بررسی کنید که آیا سیم سیگنال به بدنه خودرو اتصال کوتاه شده است یا خیر. اگر صدای بوق شنیدید، سیم در جایی از مسیر لخت شده و به بدنه چسبیده است.

نکات طلایی در تعمیرات خودروهای چینی، کیا و هیوندای

در خودروهای چینی (مانند ام‌وی‌ام، جک، چری) و کره‌ای (کیا و هیوندای)، سیستم‌های الکترونیکی حساسیت بالاتری دارند.

• کالیبراسیون: در خودروهای دارای دریچه گاز برقی (که فاقد سیم گاز هستند)، معمولاً دو عدد پتانسیومتر داخل مجموعه دریچه گاز وجود دارد که یکدیگر را چک می‌کنند. در این خودروها پس از تعویض دریچه گاز یا تعمیرات، حتماً باید با دستگاه دیاگ عملیات «تعریف دریچه گاز» یا کالیبراسیون انجام شود.
• کیفیت قطعات: بازار لوازم یدکی پر از قطعات تقلبی است. استفاده از سنسور TPS بی‌کیفیت می‌تواند باعث نوسان ولتاژ و بازگشت مجدد خطا شود. همواره به مشتریان خود توصیه کنید از قطعات اصلی یا برندهای معتبر استفاده کنند.

چگونه از خرابی سنسور دریچه گاز جلوگیری کنیم؟

• شستشوی دریچه گاز: هنگام شستشوی دریچه گاز با اسپری، مراقب باشید که مواد شوینده وارد بخش الکترونیکی سنسور نشود. این یکی از شایع‌ترین دلایل خرابی TPS است.
• بررسی اتصالات: در سرویس‌های دوره‌ای، سوکت‌های سنسورها را از نظر سفت بودن و عدم سولفاته بررسی کنید.

عیب‌یابی سنسورها تنها بخش کوچکی از دنیای پیچیده برق خودرو است. اگر می‌خواهید تسلط کاملی بر سیستم‌های انژکتور، مالتی‌پلکس و تعمیرات ایسیو خودروهای داخلی و خارجی پیدا کنید، دوره‌های تخصصی آکادمی کارنو مهارت بهترین سکوی پرتاب شماست. ما در کارگاه‌های مجهز، شما را برای بازار کار حرفه‌ای آماده می‌کنیم.

نتیجه‌گیری

کد خطای P0122 نشان‌دهنده ولتاژ ورودی پایین در مدار سنسور موقعیت دریچه گاز است. این مشکل می‌تواند ناشی از خرابی سنسور، قطع شدن سیم‌کشی، اتصال کوتاه به بدنه یا مشکلات ایسیو باشد. با استفاده از روش‌های پارامترخوانی و تست ولتاژ که در این مقاله شرح دادیم، می‌توانید با دقت بالا ریشه مشکل را پیدا کنید. فراموش نکنید که در خودروهای مدرن‌تر (دریچه گاز برقی)، کالیبراسیون پس از تعمیر الزامی است.

آکادمی کارنو مهارت با برگزاری دوره‌های تخصصی برق و انژکتور خودروهای داخلی، چینی، کیا و هیوندای، همراه شماست تا دانش فنی خود را به‌روز نگه دارید.

برای مشاهده ویدیوهای آموزشی رایگان و نکات فنی بیشتر، حتماً پیج اینستاگرام آکادمی کارنو را دنبال کنید و یا جهت مشاوره ثبت‌نام در دوره‌ها با کارشناسان ما تماس بگیرید.

دوره برق و انژکتور و آپشنال خودروهای کره ای

20.000.000 تومان – 50.000.000 تومانPrice range: 20.000.000 تومان through 50.000.000 تومان

یادگیری صفر تا صد برق، انژکتور و آپشنال خودروهای کره ای در 42 فصل آموزشی تئوری و عملی، با تدریس تخصصی مهندس سپهر علیمحمدی، ویژه ارتقای مهارت فنی‌کاران خودرو.مناسب برای فنی‌کارانی که به‌دنبال افزایش درآمد خود هستند.

سوالات متداول

۱. آیا می‌توانم با وجود خطای P0122 به رانندگی ادامه دهم؟

اگرچه ممکن است خودرو روشن بماند و حرکت کند، اما توصیه نمی‌شود. در این حالت خودرو ممکن است ناگهان خاموش شود یا شتاب نگیرد که می‌تواند در سرعت‌های بالا خطرناک باشد. همچنین مصرف سوخت افزایش یافته و ممکن است به کاتالیزور آسیب برسد.

۲. آیا خطای P0122 همیشه با تعویض سنسور حل می‌شود؟

خیر. در بسیاری از موارد، مشکل از شل بودن سوکت، قطعی سیم یا کثیفی دریچه گاز است. تعویض سنسور بدون بررسی سیم‌کشی، ممکن است هزینه‌ای بیهوده باشد.

۳. تفاوت خطای P0122 با P0123 چیست؟

خطای P0122 به معنی “ولتاژ ورودی پایین” (Low Input) است، در حالی که کد خطای P0123 به معنی “ولتاژ ورودی بالا” (High Input) است. اولی معمولاً نشان‌دهنده قطعی یا اتصال به بدنه است و دومی نشان‌دهنده اتصال کوتاه به مثبت باتری یا ولتاژ ۵ ولت است.

۴. هزینه تعمیر خطای P0122 چقدر است؟

هزینه بسته به نوع خودرو (داخلی یا خارجی) و منشأ خرابی متفاوت است. اگر مشکل فقط با تمیز کردن سوکت حل شود، هزینه جزئی است؛ اما اگر نیاز به تعویض سنسور اصلی یا تعمیر ایسیو باشد، هزینه بالاتر خواهد رفت.