سنسور فشار روغن چیست؟

روشن شدن ناگهانی چراغ روغن پشت آمپر، یکی از نگران‌کننده‌ترین اتفاقاتی است که هر راننده یا تعمیرکاری با آن مواجه می‌شود. این چراغ قرمز کوچک، زنگ خطری برای سلامت قلب تپنده خودرو، یعنی موتور است. اولین قطعه‌ای که در چنین شرایطی ذهن را به خود مشغول می‌کند، سنسور فشار روغن یا همان «فشنگی روغن» است.

این سنسور، بخشی از مجموعه بزرگ‌تر انواع سنسور خودرو است.

اما وظیفه این قطعه کوچک و حیاتی چیست؟ علائم خرابی آن کدام‌اند و چطور می‌توان آن را عیب‌یابی کرد؟

در این مقاله به‌صورت کامل و تخصصی به سراغ سنسور فشار روغن می‌رویم. از نحوه عملکرد و محل قرارگیری آن گرفته تا نشانه‌های خرابی و روش‌های تست آن را با زبانی ساده و فنی بررسی خواهیم کرد تا با دیدی باز و دانشی دقیق، این قطعه مهم را عیب‌یابی کنید.

سنسور فشار روغن چیست و چه وظیفه‌ای در خودرو دارد؟

سنسور فشار روغن (Oil Pressure Sensor) که در بازار با نام فشنگی روغن نیز شناخته می‌شود، یک قطعه الکترونیکی کوچک اما بسیار مهم در سیستم روغن‌کاری موتور است. وظیفه اصلی این سنسور، نظارت دائمی بر فشار روغن در حال گردش در موتور و ارسال گزارش آن به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) یا مستقیماً به نمایشگر پشت آمپر است.

به‌عبارت ساده‌تر، این سنسور مانند یک نگهبان عمل می‌کند که اگر فشار روغن از حد استاندارد کمتر یا بیشتر شود، بلافاصله ایسیو را مطلع کرده و باعث روشن شدن چراغ هشدار روغن می‌شود. این هشدار به راننده اعلام می‌کند که مشکلی جدی در سیستم روغن‌کاری وجود دارد و باید فوراً خودرو را متوقف و بررسی کند.

نکته مهم: نادیده گرفتن هشدار چراغ روغن، حتی برای چند دقیقه، می‌تواند به یاتاقان زدن، آسیب‌های شدید به پیستون و سیلندر و در نهایت، سوختن کامل موتور منجر شود که هزینه‌های سنگینی را به همراه خواهد داشت.

سنسور فشار روغن چگونه کار می‌کند؟

ساختار داخلی این سنسور معمولاً شامل یک دیافراگم حساس به فشار و یک سوئیچ الکتریکی است. عملکرد آن به این صورت است:

1. در حالت خاموش بودن موتور: وقتی موتور خاموش است، هیچ فشار روغنی در سیستم وجود ندارد. در این حالت، سوئیچ داخلی سنسور در وضعیت «وصل» قرار دارد و به همین دلیل با باز کردن سوئیچ، چراغ روغن برای چند ثانیه روشن می‌شود تا سلامت سیستم هشدار بررسی شود.
2. در حالت روشن بودن موتور: پس از استارت زدن، پمپ روغن (اویل پمپ) شروع به کار کرده و روغن را با فشار در مدارات موتور به گردش درمی‌آورد. این فشار به دیافراگم داخل سنسور نیرو وارد می‌کند.
3. ارسال سیگنال: اگر فشار روغن به حد استاندارد و تعریف‌شده برای موتور برسد (مثلاً بالای ۰.۵ بار)، دیافراگم جابه‌جا شده و سوئیچ داخلی را به حالت «قطع» تغییر وضعیت می‌دهد. با قطع شدن این مدار، چراغ هشدار روغن خاموش می‌شود.

اگر به هر دلیلی فشار روغن کاهش یابد، دیافراگم به حالت اولیه بازگشته، سوئیچ دوباره وصل می‌شود و چراغ روغن روشن خواهد شد.

محل دقیق سنسور فشار روغن کجاست؟

محل قرارگیری فشنگی روغن در خودروهای مختلف متفاوت است؛ اما به‌طور کلی، این سنسور همیشه در نقطه‌ای نصب می‌شود که بتواند فشار روغن اصلی را پس از اویل پمپ اندازه‌گیری کند. رایج‌ترین مکان‌ها برای نصب این سنسور عبارت‌اند از:

• نزدیک فیلتر روغن: در بسیاری از خودروها مانند پراید، پژو ۴۰۵ و سمند، این سنسور روی بدنه موتور و در نزدیکی پایه فیلتر روغن قرار دارد.
• روی بلوک سیلندر: در برخی دیگر از خودروها، ممکن است آن را روی بدنه بلوک سیلندر یا سرسیلندر پیدا کنید.
• کنار کارتل: در موارد نادرتر، ممکن است در بخش‌های پایینی موتور و نزدیک به کارتل نصب شده باشد.

برای پیدا کردن دقیق آن، بهترین راه مراجعه به دفترچه راهنمای تعمیرات همان خودرو است. معمولاً این سنسور یک کانکتور تک‌سیم یا دوسیم دارد که شناسایی آن را آسان‌تر می‌کند.

مهم‌ترین علائم خرابی سنسور فشار روغن

خرابی فشنگی روغن می‌تواند باعث ارسال اطلاعات غلط به ایسیو شود و شما را به اشتباه بیندازد. تشخیص درست علائم خرابی این قطعه، نیمی از راه عیب‌یابی است.

۱. روشن شدن چراغ هشدار روغن به‌صورت کاذب

این شایع‌ترین نشانه خرابی سنسور فشار روغن است. در این حالت، با وجود اینکه سطح روغن و عملکرد اویل پمپ کاملاً سالم است، چراغ روغن به‌صورت دائم یا چشمک‌زن روشن می‌ماند. این اتفاق معمولاً به دلیل اتصال داخلی در سنسور یا ناتوانی آن در قطع کردن مدار رخ می‌دهد.

۲. نوسان یا نمایش نادرست آمپر فشار روغن

در خودروهایی که علاوه بر چراغ هشدار، دارای گیج یا آمپر نمایشگر فشار روغن نیز هستند، خرابی سنسور می‌تواند باعث شود که عقربه به‌صورت نامنظم بالا و پایین برود یا عددی بسیار کمتر یا بیشتر از حد واقعی را نشان دهد. این نوسان، نشانه واضحی از ضعف عملکرد داخلی سنسور است.

۳. روشن شدن و خاموش شدن نامنظم چراغ روغن

اگر چراغ روغن در دورهای آرام موتور (Idle) روشن و با بالا رفتن دور موتور خاموش می‌شود، یا برعکس، می‌تواند نشانه خرابی سنسور یا ضعیف شدن پمپ روغن باشد. سنسور معیوب ممکن است در فشارهای مختلف، واکنش‌های متفاوتی از خود نشان دهد.

۴. روشن نشدن چراغ روغن هنگام باز بودن سوئیچ

همان‌طور که گفته شد، چراغ روغن باید قبل از استارت و با باز کردن سوئیچ، برای چند ثانیه روشن شود. اگر این اتفاق نمی‌افتد، اولین احتمال سوختن لامپ پشت آمپر است. اما اگر لامپ سالم باشد، ممکن است سنسور در حالت «قطع» گیر کرده باشد و نیاز به تعویض دارد.

هشدار: هرگز به صرف اینکه ممکن است سنسور خراب باشد، به رانندگی با چراغ روغن روشن ادامه ندهید. همیشه ابتدا از سلامت سیستم روغن‌کاری (سطح روغن و عملکرد پمپ) اطمینان حاصل کنید.

دلایل خرابی فشنگی روغن چیست؟

این قطعه نیز مانند هر قطعه دیگری عمر مفیدی دارد و به دلایل مختلفی ممکن است خراب شود. برخی از این دلایل عبارت‌اند از:

• کثیفی و گرفتگی: رسوبات و لجن ناشی از روغن سوخته می‌تواند مجرای ورودی سنسور را مسدود کرده و مانع از اندازه‌گیری دقیق فشار شود.
• نشت روغن: با گذشت زمان، آب‌بندی داخلی سنسور از بین رفته و باعث نشت روغن از اطراف آن می‌شود. این نشتی علاوه بر کثیف‌کاری، عملکرد آن را نیز مختل می‌کند.
• فرسودگی داخلی: دیافراگم و قطعات مکانیکی داخل سنسور به مرور زمان فرسوده شده و حساسیت خود را از دست می‌دهند.
• مشکلات الکتریکی: قطعی در سیم‌کشی یا اتصالات و یا آسیب به مدار داخلی سنسور.

چگونه سنسور فشار روغن را تست کنیم؟

برای تست دقیق این سنسور، دو روش اصلی وجود دارد: تست با مولتی‌متر و تست با گیج فشارسنج مکانیکی.

روش اول: تست با مولتی‌متر

1. خودرو را خاموش کنید و سوئیچ را ببندید.
2. کانکتور الکتریکی سنسور را جدا کنید.
3. مولتی‌متر را روی حالت تست پیوستگی (Continuity) یا اهم (Ω) قرار دهید.
4. یک پراب مولتی‌متر را به پایه سنسور و پراب دیگر را به بدنه موتور (اتصال منفی) وصل کنید.
5. در این حالت (موتور خاموش)، مولتی‌متر باید اتصال کوتاه یا مقاومت نزدیک به صفر را نشان دهد (صدای بوق شنیده شود). این یعنی مدار وصل است.
6. موتور را روشن کنید. با افزایش فشار روغن، سنسور باید مدار را قطع کند.
7. دوباره تست را تکرار کنید. این بار مولتی‌متر باید مدار باز (OL) یا مقاومت بی‌نهایت را نشان دهد (صدای بوق قطع شود).

اگر سنسور در هر دو حالت روشن و خاموش، وضعیت یکسانی (وصل یا قطع) را نشان دهد، به احتمال زیاد خراب است.

روش دوم: استفاده از گیج فشار روغن

این روش مطمئن‌ترین راه برای تشخیص سلامت سنسور و کل سیستم روغن‌کاری است.

1. ابتدا سنسور فشار روغن را از روی موتور باز کنید.
2. گیج فشارسنج مکانیکی روغن را به‌جای سنسور روی موتور ببندید.
3. موتور را روشن کرده و اجازه دهید به دمای نرمال برسد.
4. فشار روغن را در دور آرام و سپس در دور موتورهای بالاتر (مثلاً ۲۵۰۰ RPM) از روی گیج بخوانید.
5. مقدار خوانده‌شده را با عدد استاندارد اعلام‌شده در دفترچه راهنمای خودرو مقایسه کنید.

اگر فشار روغن اندازه‌گیری‌شده توسط گیج در محدوده استاندارد بود، اما چراغ روغن شما همچنان روشن است، قطعاً سنسور فشار روغن خراب است و باید تعویض شود. اما اگر فشار پایین‌تر از حد استاندارد بود، مشکل جدی‌تر است و باید به سراغ بررسی اویل پمپ، یاتاقان‌ها یا گرفتگی مجاری روغن بروید.

نتیجه‌گیری

سنسور فشار روغن یک قطعه ارزان‌قیمت اما فوق‌العاده حیاتی برای حفظ سلامت موتور خودرو است. شناخت علائم خرابی سنسور فشار روغن و اقدام به‌موقع برای بررسی و تعویض آن می‌تواند از خسارت‌های چند ده میلیون تومانی جلوگیری کند. روشن شدن چراغ روغن، نوسان آمپر و هشدارهای کاذب، همگی زنگ خطرهایی هستند که باید جدی گرفته شوند. همیشه به یاد داشته باشید که قبل از محکوم کردن سنسور، ابتدا سطح روغن موتور را چک کنید و در صورت نیاز، با استفاده از گیج فشارسنج، از سلامت واقعی سیستم روغن‌کاری مطمئن شوید. تسلط بر این اصول عیب‌یابی، تفاوت یک تعمیرکار حرفه‌ای با یک فرد مبتدی را مشخص می‌کند.

تشخیص دقیق ایرادات برقی و الکترونیکی خودرو نیازمند دانش فنی و تجربه عملی است. در دوره‌های تخصصی برق و انژکتور خودرو در آکادمی کارنو مهارت، شما با جدیدترین روش‌های عیب‌یابی سنسورها و سیستم‌های پیشرفته خودروهای داخلی، چینی، کیا و هیوندای آشنا می‌شوید.

برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، با ما تماس بگیرید.

دوره آنلاین سوخت رسانی خودروهای داخلی

15.000.000 تومان قیمت اصلی 15.000.000 تومان بود.7.490.000 تومانقیمت فعلی 7.490.000 تومان است.

50% تخفیف

با شرکت در این دوره، از سطح مقدماتی تا پیشرفته، مهارت‌های لازم برای عیب‌یابی و تعمیر سیستم‌های برق و انژکتور خودروهای داخلی را کسب کنید. این آموزش جامع، با بهره‌گیری از تجربیات عملی و تدریس مهندس سپهر علیمحمدی، شما را برای ورود به بازار کار آماده می‌کند.

سوالات متداول

۱. آیا می‌توان با وجود خرابی سنسور فشار روغن به رانندگی ادامه داد؟ خیر. هرچند ممکن است مشکل فقط از سنسور باشد، اما ریسک آسیب شدید به موتور بسیار بالاست. بهترین کار توقف فوری خودرو و بررسی علت روشن شدن چراغ روغن است.

۲. قیمت سنسور فشار روغن چقدر است؟ قیمت این قطعه بسته به نوع خودرو (داخلی یا خارجی) بسیار متفاوت است، اما به‌طور کلی جزو قطعات ارزان‌قیمت محسوب می‌شود و هزینه تعویض آن در مقایسه با خسارت‌های احتمالی بسیار ناچیز است.

۳. آیا کثیف بودن روغن موتور می‌تواند باعث خرابی سنسور شود؟ بله. روغن کثیف و پر از رسوب می‌تواند مجرای ورودی سنسور را مسدود کند و باعث ارسال اطلاعات غلط شود. تعویض به‌موقع روغن و فیلتر روغن، به افزایش عمر سنسور و کل موتور کمک می‌کند.