
فرمان برقی Dual Pinion چیست؟
خودروسازی جهان با سرعتی باورنکردنی در حال عبور از سیستمهای هیدرولیک سنتی به سمت سیستمهای هوشمند الکتریکی است. اگر شما
خودروسازی جهان با سرعتی باورنکردنی در حال عبور از سیستمهای هیدرولیک سنتی به سمت سیستمهای هوشمند الکتریکی است. اگر شما یک تکنسین خودرو هستید و هنوز تصور میکنید که فرمانهای برقی تنها محدود به فرمان برقی C-EPS میشوند، باید بگویم که بخش بزرگی از بازار کار آینده را از دست دادهاید. نسل جدید خودروهای داخلی (مانند تارا اتوماتیک و دنا پلاسهای جدید)، خودروهای چینی مونتاژی و اکثر محصولات کیا و هیوندای، به سمت استفاده از تکنولوژی پیشرفتهتری به نام فرمان برقی Dual Pinion یا دو پینیونه حرکت کردهاند.
در این مقاله تخصصی، قرار است به عمق سیستم Dual Pinion EPS نفوذ کنیم، مکانیزم آن را بشکافیم و بررسی کنیم چرا دستکاری غیراصولی این سیستم میتواند خسارات سنگینی به بار آورد.
فرمان برقی Dual Pinion چیست و چرا متفاوت است؟
برای درک بهتر این سیستم، ابتدا باید ساختار جعبهفرمانهای معمولی را به یاد آورید. در سیستمهای ساده، نیروی دست راننده مستقیماً از طریق یک پینیون به شفت (رک) منتقل میشود. اما در سیستم Dual Pinion EPS یا DP-EPS، داستان کاملاً متفاوت است.
همانطور که از نامش پیداست، در این مکانیزم ما با دو پینیون سر و کار داریم:
- پینیون اول (Primary Pinion): این پینیون مستقیماً به غربیلک و ستون فرمان متصل است و وظیفهی انتقال نیروی دست راننده و حسِ جاده را بر عهده دارد.
- پینیون دوم (Secondary/Assist Pinion): این پینیون به یک موتور الکتریکی قدرتمند متصل است که نیروی کمکی را تولید میکند.
مکانیسم عملکرد فرمان برقی Dual Pinion
تصور کنید میخواهید یک جسم سنگین را هل دهید. در سیستمهای قدیمی، شما تنها بودید. در سیستم Dual Pinion، شما (راننده) جسم را هل میدهید و همزمان یک نفر دیگر (موتور الکتریکی) از زاویهای دیگر دقیقاً با همان ریتم به شما کمک میکند.
زمانی که راننده فرمان را میچرخاند، سنسور گشتاور میزان نیروی وارده را اندازهگیری کرده و به یونیت کنترل (ECU) فرمان میدهد. یونیت بلافاصله موتور الکتریکی را فعال کرده و نیروی کمکی را از طریق پینیون دوم مستقیماً به رک (Rack) اعمال میکند.
نکته فنی:
تفاوت اصلی اینجاست؛ چون موتور الکتریکی دیگر روی ستون فرمان (زیر داشبورد) نیست و مستقیماً روی جعبه فرمان نصب شده، لرزش و صدای موتور به کابین منتقل نمیشود و فرمانپذیری در سرعتهای بالا بسیار دقیقتر و “خشکتر” است.
مقایسه انواع سیستمهای فرمان برقی (EPS)
برای اینکه بدانید چرا خودروسازان به سمت DP-EPS میروند و چرا یادگیری آن برای شما حیاتی است، نگاهی به جدول زیر بیندازید، در این جدول انواع سیستمهای فرمان برقی را با یکدیگر مقایسه کردیم:
| ویژگی | C-EPS (روی ستون) | Single Pinion (تک پینیون) | Dual Pinion (دو پینیون) | Rack-EPS (موازی) |
| محل نصب موتور | زیر داشبورد (روی ستون) | روی جعبه فرمان | روی جعبه فرمان (جداگانه) | موازی با جعبه فرمان |
| قدرت خروجی | پایین (مناسب خودروهای کوچک) | متوسط | بالا (مناسب سدانهای نیمه سنگین) | بسیار بالا (شاسی بلندها) |
| حس رانندگی | مصنوعی و ایزوله | خوب | عالی و دقیق | فوقالعاده |
| پیچیدگی تعمیر | متوسط | بالا | بسیار بالا و حساس | بسیار بالا |
| خودروهای هدف | پراید، کوییک، 207 | برخی مدلهای رنو | تارا، چینیهای جدید، فولکس | BMW، بنز، لکسوس |
همانطور که میبینید، سیستم Dual Pinion تعادلی عالی بین قدرت و هزینه برقرار کرده است.
15.000.000 تومان قیمت اصلی 15.000.000 تومان بود.7.490.000 تومانقیمت فعلی 7.490.000 تومان است.
با شرکت در این دوره، از سطح مقدماتی تا پیشرفته، مهارتهای لازم برای عیبیابی و تعمیر سیستمهای برق و انژکتور خودروهای داخلی را کسب کنید. این آموزش جامع، با بهرهگیری از تجربیات عملی و تدریس مهندس سپهر علیمحمدی، شما را برای ورود به بازار کار آماده میکند.
چرا تعمیرات Dual Pinion یک معدن طلا است؟
اینجا میرسیم به بحث شیرین درآمد و البته خطرات ناشی از عدم آگاهی. سیستمهای دوال پینیون به دلیل قرارگیری موتور و سنسور روی جعبه فرمان (که نزدیک به سطح زمین و چرخهاست)، بیشتر در معرض آبخوردگی، ضربات دستانداز و حرارت موتور قرار دارند. این یعنی خرابی آنها شایعتر است.
اما چرا هر کسی نمیتواند آن را تعمیر کند؟
چالش کالیبراسیون سنسور گشتاور
در این سیستم، ارتباط بین پینیون اول (راننده) و پینیون دوم (موتور) باید میلیمتری و دقیق باشد. اگر یک تعمیرکار ناشی، بدون ابزار مخصوص و دانش کافی پیچهای تنظیم را باز کند یا موتور را جدا نماید، کالیبراسیون “نقطه صفر” سنسور گشتاور به هم میریزد.
در نتیجه فرمان به یک سمت میکشد، سفت میشود یا حتی بدتر؛ به صورت ناگهانی و خودکار به یک سمت میچرخد که میتواند منجر به تصادف شود.
نیاز به نقشهخوانی و تحلیل مدار
برخلاف سیستمهای هیدرولیک که با تعویض اورینگ و کاسه نمد مشکل حل میشد، در اینجا شما با مدارهای الکترونیکی پیچیده، شبکه CAN و سیگنالهای PWM سروکار دارید. تشخیص اینکه آیا ایراد از موتور است، از یونیت است یا از دسته سیم، نیاز به تسلط بر اصول آموزش برق خودرو دارد.

علائم خرابی و کدهای خطای رایج
به عنوان یک متخصص، وقتی خودرویی با سیستم Dual Pinion وارد تعمیرگاه شما میشود، باید زبان خودرو را بفهمید. برخی از کدهای خطای رایج در این سیستمها عبارتند از:
- کد خطای C1513: خطای عملکرد سنسور گشتاور. این خطا لزوماً به معنی سوختن سنسور نیست؛ گاهی ناشی از قطعی لحظهای در مدار یا کالیبراسیون غلط است.
- کد خطای C1525: خطای سنسور زاویه موتور.
- کد خطای C1604: خطای سختافزاری یونیت کنترل.
هشدار جدی:
دیدن این کدها در دستگاه دیاگ فقط “نیمی از راه” است. بسیاری از همکاران به محض دیدن خطای سنسور، کل جعبه فرمان چند ده میلیون تومانی را تعویض میکنند. در حالی که در بسیاری از موارد، با یک پروسه “عیبیابی مدار” و “کالیبراسیون نرمافزاری” میتوان مشکل را با هزینهای بسیار کمتر حل کرد و دستمزد بالایی گرفت.
تشخیص دقیق اینکه چه زمانی قطعه باید عوض شود و چه زمانی تعمیر، همان مرزی است که درآمد شما را از یک تعویضکار ساده متمایز میکند. این دقیقاً همان مهارتی است که ما در دورههای تخصصی کارنو مهارت بر روی آن تمرکز داریم.
آینده و بازار کار سیستمهای فرمان برقی
بیایید واقعبین باشیم. خودروهای کاربراتوری و هیدرولیکی به تاریخ پیوستهاند. امروزه مشتریان سوار بر خودروهایی هستند که پر از یونیت، سنسور و عملگرهای برقی است. سیستم Dual Pinion EPS تنها یکی از صدها تکنولوژی جدید است.
اگر میخواهید در بازار بمانید، نمیتوانید با روشهای سنتی “آزمون و خطا” پیش بروید.
مزایای یادگیری تعمیرات تخصصی فرمان برقی
- رقابت کم: هنوز تعداد تعمیرکارانی که جرات باز کردن این سیستمها را دارند، بسیار کم است.
- درآمد بالا: تعمیر یک جعبه فرمان برقی، دستمزدی چند برابر تعمیرات مکانیکی ساده دارد.
- پرستیژ کاری: حل کردن مشکلی که دیگران نتوانستهاند، شما را به برند منطقه تبدیل میکند.
نتیجهگیری
سیستم فرمان برقی Dual Pinion، تکنولوژی غالب خودروهای امروزی و آینده نزدیک است. این سیستم با استفاده از دو پینیون مجزا، دقت و قدرتی بینظیر ارائه میدهد اما در عین حال، حساسیت بسیار بالایی در تعمیرات دارد. کوچکترین اشتباه در باز و بست یا عدم رعایت اصول کالیبراسیون، میتواند منجر به خسارات مالی سنگین و حتی خطرات جانی شود.
آیا حاضرید ریسک کنید و روی خودروی مشتری تجربه کسب کنید؟ یا ترجیح میدهید یک بار برای همیشه، اصول علمی و عملی را زیر نظر اساتید برجسته یاد بگیرید؟
در کارنو مهارت، ما مسیر تبدیل شدن به یک متخصص تمامعیار را برای شما هموار کردهایم. با شرکت در دورههای ما، نه تنها تعمیرات فرمان برقی، بلکه اصول کلی برق و انژکتور را به صورت کاملاً عملی میآموزید.
اگر میخواهید اولین نفری باشید که در شهرتان تعمیرات تخصصی نسل جدید فرمانهای برقی را انجام میدهد، همین حالا سرفصلهای دوره فرمان برقی آکادمی کارنو مهارت را مشاهده کنید. فرصت را از دست ندهید، بازار منتظر متخصصان واقعی است.
برای دیدن آموزشهای رایگان و نکات فنی روزانه، حتماً پیج اینستاگرام کارنو مهارت را دنبال کنید.
سوالات متداول
۱. آیا فرمان برقی Dual Pinion قابل تعمیر است یا باید تعویض شود؟
بله، این سیستمها کاملاً قابل تعمیر هستند. بسیاری از ایرادات مربوط به بخش الکترونیکی (برد و سنسورها) یا مکانیکی (بلبرینگها و بوشها) است که با دانش فنی صحیح، با هزینهای بسیار کمتر از تعویض کامل، قابل رفع میباشند.
۲. تفاوت اصلی فرمان Dual Pinion با فرمان برقی معمولی (Single Pinion) چیست؟
در مدل Dual Pinion، موتور برقی نیروی کمکی را از طریق یک پینیون جداگانه به جعبه فرمان اعمال میکند، در حالی که در مدل معمولی (Single)، موتور و غربیلک فرمان هر دو روی یک شفت و پینیون مشترک عمل میکنند. مدل Dual قدرت و دقت بیشتری دارد.
۳. چرا بعد از باز و بست جعبه فرمان برقی، چراغ چک فرمان روشن میشود؟
این مشکل معمولاً به دلیل به هم ریختن کالیبراسیون سنسور زاویه فرمان یا سنسور گشتاور رخ میدهد. برای رفع این مشکل، نیاز به دستگاه دیاگ تخصصی و انجام پروسه “کالیبراسیون نقطه صفر” دارید که در دورههای آموزشی کارنو مهارت به طور کامل آموزش داده میشود.
۴. عمر مفید سیستمهای فرمان برقی Dual Pinion چقدر است؟
این سیستمها ذاتاً استهلاک کمی دارند، اما دشمن اصلی آنها نفوذ آب (به دلیل پارگی گردگیرها) و ضربات شدید ناشی از تصادف است. با بازدید دورهای گردگیرها، میتوان عمر آنها را تا حد زیادی افزایش داد.
مهندس سپهر علیمحمدی با بیش از 19 سال تجربه علمی و عملی در بازار کار خودرو، از مدرسین و متخصصان باسابقه حوزه برق، انژکتور و سیستمهای هوشمند خودرو است. ایشان دارای مدرک مهندسی تکنولوژی مکانیک خودرو، مدارک بینالمللی از شرکت کارمن کره جنوبی و مؤلف کتاب زبان فنی مرجع تخصصی خودرو در ایران بوده و با بیش از 14 سال سابقه تدریس و برگزاری دهها سمینار تخصصی، دانش و تجربه خود را بهصورت کاملا کاربردی در اختیار فعالان این حوزه قرار میدهد.
