سیستم کنترل کشش (TCS) خودرو چیست؟

تا به حال برایتان پیش آمده که در یک روز بارانی یا روی یک جاده خاکی، با فشردن پدال گاز، چرخ‌های خودرو به جای حرکت به جلو، در جای خود بچرخند و صدای ناخوشایندی تولید کنند؟ این پدیده که به هرزگردی مشهور است، نه تنها باعث فرسایش سریع لاستیک‌ها می‌شود، بلکه می‌تواند منجر به از دست رفتن کنترل خودرو و بروز حوادث خطرناک شود. اینجاست که یک فناوری ایمنی هوشمند به نام سیستم کنترل کشش (TCS) وارد میدان می‌شود.

سیستم کنترل کشش یا (Traction Control System)، یکی از آپشن‌های ایمنی پایه در خودروهای امروزی است که وظیفه دارد کشش و چسبندگی لاستیک‌ها با سطح جاده را در هنگام شتاب‌گیری حفظ کند. اما این سیستم چگونه هرزگردی را تشخیص می‌دهد و برای مقابله با آن چه اقداماتی انجام می‌دهد؟

در این مقاله جامع قصد داریم به صورت تخصصی و در عین حال روان، شما را با تمام جنبه‌های این فناوری مهم، از نحوه عملکرد گرفته تا علائم خرابی و تفاوت آن با سیستم‌های دیگر، آشنا کنیم.

سیستم کنترل کشش (TCS) چیست؟

سیستم کنترل کشش را می‌توان مکملی برای سیستم ABS دانست که به جای ترمزگیری، روی فرآیند شتاب‌گیری تمرکز دارد. هدف اصلی این سیستم، جلوگیری از لغزش و هرزگردی چرخ‌های محرک (چرخ‌هایی که نیروی موتور به آن‌ها منتقل می‌شود) در زمانی است که راننده پدال گاز را فشار می‌دهد.

به عبارت ساده‌تر، TCS به طور مداوم سرعت چرخش تمام چرخ‌ها را زیر نظر دارد. اگر تشخیص دهد که یک یا چند چرخ محرک، سریع‌تر از چرخ‌های دیگر (چرخ‌های غیرمحرک) در حال چرخش هستند، به این نتیجه می‌رسد که آن چرخ در آستانه هرزگردی یا در حال لغزش است. در این لحظه، سیستم به صورت خودکار وارد عمل می‌شود تا چسبندگی آن چرخ را به سطح جاده بازگرداند.

نکته کلیدی: TCS تضمین می‌کند که نیروی موتور به بهترین و مؤثرترین شکل ممکن به جاده منتقل شود، به خصوص در شرایطی که سطح جاده لغزنده است (مانند برف، باران، یخ یا گل).

TCS چگونه کار می‌کند؟

عملکرد سیستم کنترل کشش بر پایه اطلاعات دریافتی از سنسورهای سرعت چرخ سیستم ABS استوار است. این سیستم از دو روش اصلی برای مهار چرخ در حال لغزش استفاده می‌کند که ممکن است بسته به طراحی خودرو، یکی از آن‌ها یا هر دو به کار گرفته شوند.

قطعات درگیر در سیستم کنترل کشش

1. سنسورهای سرعت چرخ: این سنسورها که در هر چهار چرخ وجود دارند، به طور مداوم سرعت دورانی هر چرخ را به مغز سیستم گزارش می‌دهند.
2. یونیت کنترل الکترونیکی: این واحد پردازنده، که اغلب با ECU سیستم ABS و ESC یکپارچه است، داده‌های سنسورها را تحلیل کرده و دستورات لازم را صادر می‌کند.
3. عملگر ترمز: واحد هیدرولیکی سیستم ABS می‌تواند به دستور ایسیو، نیروی ترمز را به صورت مستقل به چرخی که در حال هرزگردی است، اعمال کند.
4. سیستم مدیریت موتور: ایسیو می‌تواند از طریق کنترل دریچه گاز برقی، کاهش پاشش سوخت انژکتورها یا به تأخیر انداختن جرقه شمع‌ها، از قدرت خروجی موتور بکاهد.

سناریوی عملکرد TCS

فرض کنید با یک خودروی دیفرانسیل جلو در یک سربالایی خیس قصد شتاب‌گیری دارید.

1. فشردن پدال گاز: شما پدال گاز را فشار می‌دهید تا شتاب بگیرید.
2. تشخیص هرزگردی: به دلیل لغزنده بودن سطح، چرخ جلوی سمت راست شروع به چرخیدن سریع‌تر از سه چرخ دیگر می‌کند. سنسورهای سرعت چرخ این اختلاف سرعت را فوراً به ECU گزارش می‌دهند.
3. اقدام دوگانه: ایسیو بلافاصله وارد عمل می‌شود:
   • مداخله ترمز: به واحد هیدرولیک فرمان می‌دهد تا یک ترمز ملایم و لحظه‌ای روی چرخ جلوی راست اعمال کند. این کار سرعت آن را کاهش داده و باعث می‌شود نیروی موتور از طریق دیفرانسیل به چرخی که چسبندگی بیشتری دارد (چرخ جلوی چپ) منتقل شود.
   • مداخله موتور: اگر مداخله ترمز کافی نباشد، ECU به واحد مدیریت موتور دستور می‌دهد تا برای چند لحظه قدرت موتور را کاهش دهد.
4. بازگشت به حالت پایدار: به محض اینکه سرعت تمام چرخ‌ها دوباره یکسان شد و هرزگردی متوقف گردید، سیستم به حالت آماده‌باش بازمی‌گردد و شما با حداکثر چسبندگی ممکن به حرکت خود ادامه می‌دهید.

تفاوت کلیدی سیستم کنترل کشش و سیستم کنترل پایداری

این دو سیستم اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند، زیرا هر دو از سنسورهای مشابهی استفاده می‌کنند و به ایمنی خودرو کمک می‌کنند. اما حوزه فعالیت آن‌ها متفاوت است.

• TCS (کنترل کشش): سیستم TCS فقط در راستای طولی خودرو و هنگام شتاب‌گیری فعال است. وظیفه آن جلوگیری از لغزش چرخ‌ها به دور خودشان است.
• ESP (کنترل پایداری): سیستم ESP در راستای جانبی خودرو و هنگام پیچیدن یا مانورهای ناگهانی فعال است. وظیفه آن جلوگیری از انحراف خودرو از مسیر (کم‌فرمانی یا بیش‌فرمانی) است.

در واقع، TCS یکی از زیرمجموعه‌های سیستم جامع‌تر ESP است. خودرویی که ESP دارد، حتماً TCS را هم شامل می‌شود؛ اما ممکن است خودرویی فقط TCS داشته باشد و فاقد ESP باشد (این حالت در خودروهای قدیمی‌تر رایج بود).

چرا چراغ TCS روشن می‌شود؟

مانند سایر سیستم‌های ایمنی، TCS نیز یک چراغ هشدار روی صفحه کیلومتر دارد (معمولاً تصویری از یک خودرو با خطوط لغزنده در زیر آن). روشن شدن این چراغ دو معنای متفاوت دارد:

1. چشمک زدن چراغ: اگر هنگام رانندگی، به خصوص در زمان شتاب‌گیری در جاده لغزنده، این چراغ برای چند لحظه چشمک بزند و خاموش شود، این یک امر طبیعی است. این نشان می‌دهد که سیستم TCS فعال شده و در حال انجام وظیفه خود برای جلوگیری از هرزگردی است.
2. روشن ماندن چراغ: اگر چراغ TCS پس از استارت زدن خودرو خاموش نشود، یا در حین رانندگی به صورت ثابت روشن بماند، به معنای وجود یک اشکال فنی در سیستم است. در این حالت، سیستم غیرفعال شده و دیگر کار نمی‌کند.

هشدار: رانندگی با چراغ TCS روشن، به خصوص در شرایط جوی نامساعد، ریسک بالایی دارد؛ زیرا دیگر حفاظتی در برابر هرزگردی چرخ‌ها نخواهید داشت. توصیه می‌شود در اولین فرصت برای عیب‌یابی به یک مرکز تخصصی مراجعه کنید.

رایج‌ترین دلایل خرابی و روشن ماندن چراغ TCS

• خرابی یک یا چند سنسور سرعت چرخ (شایع‌ترین علت)
• مشکل در یونیت کنترل ABS/TCS
• ایرادات برقی مانند سوختن فیوز مربوطه
• خرابی سوئیچ یا دکمه غیرفعال‌سازی TCS

عیب‌یابی دقیق سیستم‌های الکترونیکی مانند TCS، نیازمند دانش فنی و استفاده از دستگاه‌های دیاگ پیشرفته است. اگر به حوزه برق و تعمیرات خودرو علاقه‌مند هستید، دوره‌های تخصصی برق و انژکتور آکادمی کارنو مهارت، فرصتی بی‌نظیر برای یادگیری عملی و ورود به بازار کار است.

برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان با کارشناسان ما تماس بگیرید و آینده شغلی خود را تضمین کنید.

دکمه خاموش کردن TCS چیست؟

اکثر خودروهای مجهز به TCS، دکمه‌ای برای غیرفعال کردن آن دارند. هرچند توصیه می‌شود این سیستم همیشه فعال بماند، اما در دو موقعیت خاص، خاموش کردن آن می‌تواند مفید باشد:

1. برای رهایی از برف یا گل: اگر خودرو در برف، گل یا شن گیر کرده باشد، عملکرد TCS ممکن است با کاهش قدرت، مانع از تلاش شما برای بیرون آمدن شود. با خاموش کردن آن، می‌توانید با کمی هرزگردی کنترل‌شده، خودرو را از وضعیت دشوار خارج کنید.
2. برای تست عملکرد یا رانندگی در پیست: گاهی برای بررسی‌های فنی یا برای رانندگان حرفه‌ای در پیست، نیاز به کنترل کامل قدرت موتور بدون دخالت سیستم‌های الکترونیکی است.

فراموش نکنید که بلافاصله پس از عبور از شرایط فوق، سیستم را دوباره فعال کنید تا ایمنی خودرو به حالت استاندارد بازگردد.

نتیجه‌گیری: TCS، ضامن شتاب‌گیری ایمن

سیستم کنترل کشش (TCS) یک فناوری ایمنی ضروری است که نقش مهمی در افزایش پایداری و کنترل خودرو هنگام شتاب‌گیری ایفا می‌کند. این سیستم با جلوگیری هوشمندانه از هرزگردی چرخ‌ها، نه تنها ایمنی رانندگی در جاده‌های لغزنده را به شدت افزایش می‌دهد، بلکه به کاهش سایش لاستیک‌ها و بهبود انتقال قدرت به جاده نیز کمک می‌کند. شناخت عملکرد و اهمیت این آپشن به ظاهر ساده، گامی مهم در جهت رانندگی آگاهانه‌تر و ایمن‌تر برای همه ماست.

سوالات متداول

۱. آیا TCS روی هر چهار چرخ کار می‌کند؟ TCS تنها روی چرخ‌های محرک خودرو (چرخ‌هایی که نیرو از موتور دریافت می‌کنند) فعال است. در خودروهای دیفرانسیل جلو (FWD) روی چرخ‌های جلو، در خودروهای دیفرانسیل عقب (RWD) روی چرخ‌های عقب و در خودروهای چهار چرخ محرک (AWD/4WD) می‌تواند روی هر چهار چرخ عمل کند.

۲. آیا رانندگی با سیستم TCS خراب خطرناک است؟ بله، به خصوص در شرایط جوی نامساعد یا جاده‌های لغزنده. بدون TCS، احتمال هرزگردی و از دست دادن کنترل خودرو هنگام شتاب‌گیری به شدت افزایش می‌یابد.

۳. آیا TCS به ترمزگیری کمک می‌کند؟ خیر. وظیفه TCS مدیریت کشش هنگام شتاب‌گیری است. وظیفه جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمزگیری بر عهده سیستم ترمز ضد قفل (ABS) است.

۴. آیا می‌توانم TCS را به صورت دستی به خودروی قدیمی اضافه کنم؟ خیر. همانند ESP، سیستم TCS نیز به دلیل نیاز به یکپارچگی عمیق با ECU و سیستم ABS، قابلیت نصب به صورت غیرفابریک را ندارد و این کار عملی یا مقرون‌به‌صرفه نیست.